Mekân algısı nasıl geliştirilir?

Mekân algısı nedir?

Bu ifade birkaç ayrı değerlendirmeyi bir araya getiriyor ve hepsi birlikte gelişmiyor. İsimlerini koymak işe yarıyor.

• Konum — bir çerçeve içinde bir şeyin nerede olduğu: merkezin solu, yüksekliğin üçte ikisi.
• Mesafe ve boyut — iki şeyin birbirinden ne kadar uzak olduğu, birinin diğerine göre büyüklüğü. Uzunluk ve mesafe tahmini, insanların en çok yanıldığı ve en çok şaşırdığı alanlar.
• Yönelim ve döndürme — bir şeyin hangi yöne baktığı, kaç derece döndüğü ve biraz daha döndürülse nasıl görüneceği. Sonuncusu, zihinsel döndürme, en çok araştırılan uzamsal beceri.
• Hareket — hareket eden bir şeyin nerede ve ne zaman olacağı. Top yakalamak, karşıdan karşıya geçmek, imleci takip etmek.
• Kendi bedenin — propriosepsiyon (bakmadan uzuvlarının nerede olduğunu bilmek) ve denge (dikeyin nerede olduğunu hissedip ona doğru düzeltme yapmak). İnsanların sakarım derken kastettiği bölüm bu.

Birinin zihinsel döndürmesi çok iyi, mesafe tahmini zayıf olabilir. Ya da dengesi sağlamken konum hissi zayıf olabilir. "Mekân algısı", "işitme" gibi bir kategori; alıştırma onun içindeki değerlendirmeleri çalıştırır.

Araştırmalar neyi destekliyor?

Klasik ölçüm, 1971 tarihli Shepard–Metzler zihinsel döndürme görevi: iki blok şekli çizimi gösterilir ve birinin diğerinin döndürülmüş kopyası mı, ayna görüntüsü mü olduğu sorulur. Yanıt süresi, aralarındaki açıyla doğrusal artar. Bu, insanların şekil hakkında akıl yürütmek yerine görüntüyü gerçekten zihinde döndürdüğünün kanıtı. Yarım yüzyıldır araştırmalarda kullanılıyor ve uzamsal beceri çalışmalarının çoğu bu göreve dayanıyor.

Bu araştırmaların en çok atıf alan özeti, Uttal ve arkadaşlarının 2013'te Psychological Bulletin'de yayımladığı, 217 uzamsal beceri çalışmasını birleştiren meta-analiz. Akılda tutulması gereken bulgular şu: uzamsal beceriler eğitimle, ortalamada orta büyüklükte bir etkiyle gelişti; kazanımlar eğitimle gecikmeli test arasında kaybolmadı; çalışma, doğrudan çalışılmamış uzamsal görevlere de aktarıldı. Video oyunlarından derslere kadar birkaç farklı yöntem işe yaradı ve başlangıç becerisi daha zayıf olanlar daha çok gelişti.

Tartışma bundan sonraki adımda başlıyor. Haberler aktarım bulgusunu, uzamsal beceri çalışmanın fen ve mühendislik başarısını geliştirdiği şeklinde okudu. Makalenin kendisi daha temkinli. Daha sonraki genel algısal öğrenme çalışmaları da kazanımların çoğunlukla çalışılana yakın kaldığını buluyor. Savunulabilir ifade şu: geri bildirimle bir mekânsal tahmini çalışırsan o tahmin ve benzerleri gelişir, gelişme de kalır. Bunun seni daha iyi sürücü, sporcu veya mühendis yapıp yapmadığı gösterilmiş değil; bu sayfa da bunu iddia etmiyor.

İşe yarayan altı alıştırma

Her biri algı alıştırmalarının aynı yapısını izliyor: cevabı görmeden tahmin et, kesin sonucu öğren, yarın tekrarla. Kesin cevap yoksa hatalarını tekrarlıyorsun.

1. Önce tahmin et, sonra ölç. Masanın genişliğini, kapının yüksekliğini, elektrik direğine uzaklığı birim belirterek tahmin et, sonra ölç. Hatanı ve yönünü not et. Çoğu kişi sürekli kısa veya uzun tahmin eder; bu eğilimi görmek düzeltmeyi sağlar.
2. Konumu ve açıyı bellekten yeniden oluştur. Bir yüzeydeki nesneye birkaç saniye bak, gözünü çevir, ikinci nesneyi aynı konum ve yönelime yerleştir. Sonra karşılaştır. Kâğıt üzerinde: eğik bir çizginin açısını bellekten çiz, sonra ikisine de iletki koy.
3. Zihinsel döndürme bulmacaları. Shepard–Metzler tipi blok şekiller, kâğıt katlama soruları ("Hangi açınım bu küpü oluşturur?") veya döndürülmüş bir şekli gösterip eşleşeni soran uygulamalar. Her cevabı kontrol et; başlangıçta hata oranı hızdan daha önemli.
4. Bakarak çiz. On dakika boyunca sandalye, el veya odanın bir köşesini çiz, sonra çizimi nesnenin yanında karşılaştır. Çizmek, oran ve konumun sürekli sınanmasıdır; karşılaştırma anında yapılır.
5. Haritasız yol bul. Telefon cebindeyken yeni bir yere yürü, sonra rotayı kontrol et. Bir binanın içindeyken evinin yönünü göster, sonra bak. Yönelim geri bildirimle hızlı gelişir, onsuz hızlı zayıflar.
6. Gözlerin kapalı tek ayak üzerinde dur. Denge ve beden konumu hissi birkaç hafta içinde alıştırmaya yanıt verir. Saniyeleri say; ölçümün bu sayı.

Değişimi ölçmek

Mekânsal tahminler, bütün algılar içinde puanlaması en kolay olanlar. Hata birimi olan bir sayı: santimetre, derece, yüzde. Ne kullanırsan kullan, görevi ve puanlamayı aynı tut; tek güne değil haftalar içindeki eğilime bak. Telefonda bunu senin yerine yapmasını istersen Percore, dört ücretsiz günlük alanından biri olarak mekân algısını ölçüyor. Şekil seansı, ızgarada belirli konum, dönüş ve boyutta bir üçgen gösterip gizliyor ve eski yerine koymanı istiyor. Konum, dönüş ve ölçek puanda 45 / 35 / 20 ağırlıklı; çünkü insanlar en çok konumu yanlış tahmin ediyor. Günlük hedefler herkes için aynı, sonuç dizinse kendi önceki haftalarınla karşılaştırılıyor.

Pro dört mekân modülü daha ekliyor. Her biri yukarıdaki değerlendirmelerden birini puanlanan alıştırmaya dönüştürüyor: Mesafe (iki noktanın gerçekte ne kadar uzak olduğunu tahmin et), Döndürme (açıyı okuyup tam eşleştir), Hareket (yalnızca duran yeri değil hareketli nesneyi izle) ve Denge. Sonuncusu, dengeyi ne kadar iyi hissedip düzelttiğini telefonun hareket sensörleriyle ölçüyor. Uzamsal düşünme uygulamaları listesi, araştırmaların temelini oluşturan bulmaca uygulamaları dahil diğer seçenekleri karşılaştırıyor.

Bu ne değil?

Mekânsal tahmin çalışmak bir tedavi değil, düşük puan da tanı değil. Süregelen denge güçlüğü, mekân algısında ani değişimler veya yeni başlayan sakarlık bir uygulama indirmek için değil, sağlık uzmanına başvurmak için neden. Kazanımlar gerçek olsa da yalnızca ölçülen görevle ilgili. Şekil yeniden oluşturma alıştırmasında daha yüksek puanın daha güvenli sürücüler yarattığını kimse göstermedi; bu sayfa da bunu iddia etmeyecek.